UTK Nedir? Otopark ve Araç Giriş-Çıkış Süreci Nasıl İlerler?
UTK süreci, İstanbul’da bazı otopark, ticari tesis, sağlık tesisi ve benzeri kullanımlarda araç giriş-çıkışlarının ulaşım ve trafik açısından değerlendirilmesi amacıyla gündeme gelebilir.
Bu süreç yalnızca otopark kapasitesinin kontrolünden ibaret değildir. Parselin yola bağlantısı, araç giriş ve çıkış noktaları, yaya hareketleri, rampa ve manevra alanları ile yakın çevredeki trafik düzeni birlikte değerlendirilir.
VOV Mimarlık olarak araç giriş-çıkış kararlarını mimari projenin son aşamasında çözülecek bağımsız bir konu olarak değil, vaziyet planı ve otopark tasarımının temel parçalarından biri olarak ele alıyoruz.
1. UTK Nedir?
UTK, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından kullanılan adıyla Ulaşım ve Trafik Komisyonu’dur.
Belirli tesis ve kullanımlarda araç giriş-çıkışlarının ulaşım ve trafik açısından uygunluğu değerlendirilerek UTK kararı oluşturulabilir.
İBB’nin Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü hizmetleri içerisinde otoparklar ve bazı tesis türleri için UTK kararı alınmasına yönelik süreçler bulunmaktadır.
Amaç; tesisin yol ağıyla ilişkisinin, araç hareketlerinin ve çevredeki trafik düzeninin güvenli ve işlevsel şekilde çözülebilmesini sağlamaktır.
2. Her Proje İçin UTK Kararı Gerekir mi?
Hayır. Her konut veya ticari proje için otomatik olarak UTK kararı alınması gerektiği söylenemez.
Gereklilik; yapının kullanım türüne, konumuna, parselin bağlandığı yol sistemine, ilgili plan hükümlerine ve kurum taleplerine göre değişebilir.
Açık ticari otoparklar, bazı tesisler, sağlık tesisleri ve özel kullanım türleri için araç giriş-çıkışlarının ulaşım açısından ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Bu nedenle proje başlangıcında parsel özelinde hangi kurum görüşlerinin ve ulaşım onaylarının gerekli olduğunun kontrol edilmesi önemlidir.
3. Araç Giriş-Çıkış Noktası Neden Bu Kadar Önemlidir?
Bir otopark veya tesisin araç girişinin yanlış noktada çözülmesi yalnızca parsel içindeki dolaşımı değil, kamusal yol üzerindeki trafiği de etkileyebilir.
Giriş ve çıkış noktalarının yol geometrisi, kavşaklar, yaya geçişleri, mevcut trafik yönleri ve çevredeki diğer erişimlerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Mimari açıdan bakıldığında araç girişinin yeri; otopark rampasının konumunu, bodrum planlarını, çekirdekleri, peyzajı ve zemin kat kullanımını da doğrudan etkiler.
Bu nedenle araç giriş-çıkış kararı, vaziyet planının erken aşamasında çözülmelidir.
4. Giriş-Çıkış Vaziyet Planında Neler Gösterilir?
UTK değerlendirmelerinde en önemli teknik dokümanlardan biri giriş-çıkış vaziyet planıdır.
İBB’nin güncel hizmet standartlarında açık ticari otoparklar için 1/1000 ölçekli halihazır harita üzerine ITRF koordinatlı ve UBS formatına uygun hazırlanmış giriş-çıkış vaziyet planı istenmektedir.
Bu tür çalışmalarda parsel sınırları, yol ilişkisi, giriş ve çıkış noktaları, araç hareketleri ve projenin ulaşım bağlantıları açık şekilde gösterilmelidir.
Planın mimari vaziyet planı ile uyumlu olması, kurum incelemesi sırasında oluşabilecek revizyonların azaltılması açısından önemlidir.
5. Otopark Tasarımı UTK Sürecini Nasıl Etkiler?
Araç giriş-çıkış noktası ile otoparkın iç organizasyonu birbirinden bağımsız değildir.
Rampanın konumu ve genişliği, araç dönüşleri, manevra alanları, park yerleri, kolon aksları ve çekirdeklerin konumu bir bütün olarak değerlendirilmelidir.
Araç parsel içerisine girdikten sonra güvenli ve kesintisiz dolaşım sağlayamıyorsa yalnızca giriş noktasının doğru seçilmiş olması yeterli değildir.
Bu nedenle büyük ölçekli konut, ticari ve karma kullanım projelerinde otopark planlamasının mimari tasarımla birlikte geliştirilmesi gerekir.
6. Yaya ve Araç Hareketleri Birbirinden Ayrılmalıdır
Başarılı bir ulaşım ve otopark kurgusunda yalnızca araçların hareketi değil, yayaların güvenli dolaşımı da önemlidir.
Site girişleri, bina girişleri, güvenlik noktaları, servis alanları ve otopark girişlerinin birbirleriyle çakışmaması gerekir.
Özellikle yoğun kullanımlı projelerde araç ile yaya hareketlerinin aynı noktada kontrolsüz biçimde kesişmesi hem güvenlik hem de kullanıcı deneyimi açısından sorun oluşturabilir.
Bu nedenle vaziyet planında araç ve yaya sirkülasyonu birlikte değerlendirilmelidir.
7. UTK Başvurusunda Hangi Belgeler Gerekebilir?
İstenen belgeler tesisin ve başvuru türünün niteliğine göre değişebilir.
İBB’nin hizmet standartlarında başvuru dilekçesi, tapu veya kira belgeleri, gerekli durumlarda muvafakatname, imar durumu, inşaat istikamet rölevesi ve giriş-çıkış vaziyet planı gibi belgeler farklı UTK süreçlerinde yer almaktadır.
Bu nedenle geçmiş bir projenin belge listesini doğrudan yeni bir projeye uygulamak yerine, başvuru türüne ait güncel kurum taleplerinin kontrol edilmesi gerekir.
UTK gerekliliklerinin diğer ruhsat ve kurum onay süreçleriyle birlikte değerlendirilmesi, proje kararlarının daha kontrollü ilerlemesine yardımcı olur.
8. UTK Sürecinde Mimari Projede Revizyon Gerekebilir mi?
Evet.
Araç giriş veya çıkış noktasının değiştirilmesi istendiğinde bu değişiklik yalnızca vaziyet planını etkilemeyebilir.
Otopark rampası, bodrum kat planı, kolon düzeni, peyzaj, bina yaklaşımı ve hatta zemin kat fonksiyonlarının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.Bu tür revizyonların uygulama projeleri ve BIM koordinasyonu ile birlikte takip edilmesi, farklı proje disiplinleri arasındaki uyumu güçlendirir.
Bu nedenle UTK sürecine konu olabilecek projelerde ulaşım kararlarının mimari proje büyük ölçüde tamamlandıktan sonra ele alınması önemli zaman ve tasarım kaybına neden olabilir.
En sağlıklı yaklaşım, ulaşım ve otopark kararlarının tasarım sürecinin erken aşamalarında test edilmesidir.
9. UTK ile UKOME Aynı Şey midir?
Hayır. UTK ve UKOME aynı kavram değildir.
UTK, belirli ulaşım ve trafik değerlendirmelerinde kullanılan Ulaşım ve Trafik Komisyonu karar sürecini ifade ederken, UKOME İstanbul’un ulaşım sistemine ilişkin daha geniş kapsamlı ulaşım kararlarının alındığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi yapısıdır.
Bir projenin hangi ulaşım sürecine tabi olduğu proje türüne ve ilgili kurum taleplerine göre değişebilir.
Bu nedenle projelerde “UTK gerekiyor mu, UKOME gerekiyor mu?” sorusunun parsel ve proje özelinde değerlendirilmesi gerekir.
10. UTK Süreci Ne Kadar Sürer?
Süre, başvuru türüne ve dosyanın kapsamına göre değişebilir.
İBB’nin önceki hizmet envanterlerinde bazı tesislerin araç giriş-çıkış UTK değerlendirmeleri için yaklaşık 4 haftalık hizmet süreleri yayımlanmış olmakla birlikte, güncel dosyanın eksiksizliği, saha veya proje değerlendirmeleri ve revizyon talepleri toplam süreyi etkileyebilir.
Bu nedenle belirli bir süreyi tüm projeler için garanti olarak kabul etmek yerine, dosyanın baştan doğru ve koordineli hazırlanmasına odaklanmak daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
VOV Mimarlık UTK ve Araç Giriş-Çıkış Sürecini Nasıl Yönetiyor?
VOV Mimarlık olarak otopark ve araç giriş-çıkış kararlarını yalnızca kurum onayı alınması gereken teknik bir işlem olarak değerlendirmiyoruz.
Vaziyet planı, otopark organizasyonu, rampalar, araç manevraları, bina çekirdekleri, peyzaj ve yaya dolaşımını birlikte ele alarak mimari projenin ulaşım kararlarıyla uyumlu geliştirilmesini sağlıyoruz.
Gerekli projelerde kurum başvurusuna esas giriş-çıkış vaziyet planlarının hazırlanması ve proje revizyonlarının koordinasyonunu yürütüyoruz.
Hedefimiz; kurum süreçlerini karşılayan, ancak aynı zamanda mimari planlama ve kullanıcı deneyiminden ödün vermeyen uygulanabilir çözümler geliştirmektir.
UTK veya Araç Giriş-Çıkış Onayı Gereken Bir Projeniz mi Var?
İstanbul’da geliştirdiğiniz projenin araç giriş-çıkış düzenini, otopark çözümünü veya UTK gerekliliklerini değerlendirmek için mevcut proje ve imar belgelerinizi VOV Mimarlık ile paylaşabilirsiniz.
Vaziyet planı, otopark sistemi ve kurum sürecini birlikte değerlendirerek proje için doğru yaklaşımı belirleyelim. Bu çalışmalar, VOV Mimarlık’ın ruhsat ve kurum onayları kapsamında yürüttüğü teknik proje koordinasyonunun önemli bir parçasıdır.